Tác dụng phụ của nước cốt nhàu: những điều cần biết trước khi uống

Nhiều người xem nước cốt nhàu là thức uống tự nhiên nên mặc nhiên an toàn. Thực tế, thực vật cũng có thể gây tác dụng không mong muốn, nhất là ở người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc. Việc biết trước các tác dụng phụ của nước cốt nhàu giúp bạn dùng thận trọng hơn.

Bài viết này tổng hợp từ các nguồn y tế uy tín, ghi rõ mức độ bằng chứng. Phần lớn là báo cáo ca đơn lẻ, chưa phải nghiên cứu lớn trên người. Vì vậy, chúng tôi không đưa ra tỉ lệ hay con số mà nguồn không có.

Sản phẩm từ nhàu không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Theo Trung tâm Quốc gia về Y học bổ sung và tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH), nhàu chứa một lượng kali đáng kể. Người bệnh thận hoặc cần hạn chế kali nên hỏi nhân viên y tế trước khi dùng.

Lý do là thận khỏe mạnh thải bớt kali dư, còn thận suy giảm thì khó làm việc này. Kali máu cao có thể ảnh hưởng nhịp tim. Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering (MSK) ghi nhận các báo cáo ca về kali máu cao liên quan đến nước nhàu, đặc biệt khi dùng cùng một số thuốc làm tăng kali.

• Người bị bệnh thận mạn hoặc suy thận.
• Người được dặn ăn kiêng kali.
• Người dùng thuốc lợi tiểu giữ kali.
• Người dùng thuốc ức chế men chuyển hoặc thuốc chẹn thụ thể angiotensin (nhóm thuốc huyết áp thường gặp).
• Người lớn tuổi có nhiều bệnh nền.

Năm 2005, tạp chí World Journal of Gastroenterology đăng báo cáo về hai người bị tổn thương gan sau khi uống nước nhàu: một nam giới 29 tuổi bị suy gan cấp phải ghép gan sau khi uống khoảng 1,5 lít trong ba tuần, và một nữ giới 62 tuổi bị viêm gan cấp tự hồi phục sau khi ngừng uống. Chính tác giả cũng nêu người đầu tiên có bệnh gan từ trước và từng dùng các chất khác, nên rất khó kết luận.

Năm 2006, Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) đã xem xét các ca này. Theo thông cáo của EFSA, hội đồng chuyên gia không thấy bằng chứng thuyết phục rằng nước nhàu gây ra các ca viêm gan cấp đã báo cáo, và cho rằng mức uống được ghi nhận khó có khả năng gây hại cho gan. EFSA cũng nói rõ là họ không đánh giá lợi ích sức khỏe.

Như vậy, bằng chứng còn tranh cãi. Chưa thể nói chắc nhàu gây hại gan, nhưng cũng chưa thể nói là hoàn toàn vô hại. NCCIH tóm tắt rằng một số ca tổn thương gan xảy ra ở người uống nước nhàu hoặc trà nhàu nhiều tuần, và chưa rõ nhàu có phải nguyên nhân hay không.

Nếu bạn có bệnh gan, đang xét nghiệm men gan bất thường, uống rượu bia thường xuyên hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng gan, hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng nhàu. Nếu bạn đang dùng mà thấy vàng da, nước tiểu sẫm, mệt nhiều, chán ăn, đau tức hạ sườn phải thì ngừng ngay và đi khám.

MSK ghi nhận một báo cáo ca cho thấy nhàu có thể làm thuốc chống đông warfarin kém hiệu quả. Trung tâm này còn nêu khả năng ảnh hưởng đến phenytoin (thuốc động kinh) và lo ngại về tương tác với hóa trị hoặc xạ trị, nhưng ý nghĩa lâm sàng chưa rõ.

Điều cần nhớ là các tương tác này chủ yếu dựa trên báo cáo ca hoặc suy đoán, chưa có nghiên cứu lớn. Cách an toàn nhất là báo bác sĩ hoặc dược sĩ mọi thực phẩm chức năng, nước uống thảo mộc bạn đang dùng, đặc biệt trước khi:

• Bắt đầu hoặc đổi liều thuốc chống đông, thuốc động kinh, thuốc huyết áp.
• Đang trong quá trình hóa trị hoặc xạ trị.
• Chuẩn bị phẫu thuật hay thủ thuật có thể chảy máu.

Nước cốt nhàu có vị chát, mùi nồng và có thể gây khó chịu dạ dày ở một số người, như cảm giác cồn cào, đầy bụng hoặc đi lỏng. Các nguồn chúng tôi tham khảo không nêu tỉ lệ cụ thể, nên bạn nên bắt đầu với lượng nhỏ, uống sau ăn và theo dõi cơ thể.

MSK lưu ý hàm lượng đường cao của một số sản phẩm nhàu có thể ảnh hưởng người đang kiểm soát đường huyết. Một số sản phẩm pha thêm đường, siro hoặc nước ép trái cây khác cho dễ uống. Vì thế, hãy đọc nhãn thành phần để biết có đường thêm vào hay không. Bài người tiểu đường có nên uống nước cốt nhàu trình bày kỹ hơn về chủ đề này.

Như với mọi thực phẩm, có thể có người dị ứng với nhàu hoặc thành phần phối cùng. Nếu bạn nổi mề đay, ngứa, sưng môi mặt, khó thở sau khi uống, hãy ngừng và đến cơ sở y tế ngay. Người có tiền sử dị ứng thực phẩm nên thử rất ít lần đầu.

• Vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu.
• Mệt lả, chán ăn kéo dài, buồn nôn, đau tức bụng vùng gan.
• Yếu cơ, tim đập chậm hoặc không đều, tê bì (có thể liên quan kali).
• Dễ bầm tím, chảy máu bất thường nếu đang dùng thuốc chống đông.
• Nổi mẩn, sưng mặt, khó thở.
• Đau bụng, tiêu chảy kéo dài.

Khi có các dấu hiệu trên, hãy ngừng sử dụng, mang theo nhãn sản phẩm đến gặp bác sĩ và nói rõ bạn đã dùng nước cốt nhàu bao lâu, mỗi lần bao nhiêu.

• Bắt đầu lượng nhỏ, tăng từ từ nếu thấy ổn.
• Chọn sản phẩm có nhãn rõ thành phần, quy cách, nhà sản xuất và hồ sơ công bố. Xem cách chọn nước cốt nhàu an toàn.
• Không tự tăng liều, không dùng kéo dài liên tục nhiều tuần khi chưa hỏi bác sĩ.
• Không dùng thay thuốc đang được kê đơn.
• Xem thêm ai nên và không nên dùng nhàu.

Nước Cốt Nhàu Nguyên Chất có thành phần trái nhàu gai, quy cách hộp 4 chai × 250ml, uống trực tiếp hoặc pha nước theo hướng dẫn trên nhãn. Hồ sơ công bố của sản phẩm đang được chúng tôi bổ sung.

Nước Cốt Nhàu Thảo Mộc Tâm An có nền trái nhàu ngâm ủ, phối hoàn ngọc, xương khỉ, lá mơ lông, dòi thân tím, hương nhu và cây mắc cỡ; hộp 4 chai × 250ml, dành cho người trưởng thành. Chúng tôi chỉ nêu dữ kiện, quyết định dùng nên dựa trên tư vấn của bác sĩ.