Nhàu ngâm đường phèn: cách làm tại nhà, tỉ lệ và lưu ý an toàn

Nhàu ngâm đường phèn là cách nhiều gia đình giữ trái nhàu chín lâu hơn. Trái được rửa sạch, xếp xen kẽ với đường phèn trong hũ thủy tinh, rồi để yên cho đường tan dần và nước nhàu tiết ra.

Nhàu có mùi nồng và vị đắng chát nên đường phèn giúp thức uống dễ chịu hơn. Đây là món ngâm theo kinh nghiệm dân gian, không phải sản phẩm có công thức chuẩn hóa và không phải thuốc. Bài viết này chia sẻ cách làm sao cho sạch, và những điều bạn nên biết trước khi uống.

Nếu bạn mới làm lần đầu, hãy ngâm một hũ nhỏ trước. Sau vài tuần, bạn sẽ biết mùi vị và cách lên men của mẻ ngâm có hợp mình không.

Chọn trái nhàu đã chín, vỏ chuyển màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, mềm nhẹ khi ấn. Trái còn xanh cứng thì khó ra nước. Trái quá nát, có đốm đen, chảy nước lạ hoặc có mùi thối thì không nên dùng.

Nguồn trái cũng quan trọng. Nếu hái ở vườn nhà, bạn biết rõ cây có được phun thuốc hay không. Nếu mua ngoài chợ, hãy hỏi nguồn gốc và rửa kỹ hơn.

• Hũ thủy tinh miệng rộng, có nắp (loại 3–5 lít cho 1–2 kg trái). Tránh hũ nhựa không rõ loại và đồ kim loại dễ bị axit ăn mòn.
• Đường phèn loại sạch, đã đóng gói có nhãn. Đường phèn viên to tan chậm và đều hơn đường cát.
• Dao, thớt, rổ riêng, sạch và khô.
• Nước sôi để nguội để rửa hũ. Hũ cần được trụng nước sôi, để ráo và khô hoàn toàn trước khi dùng.

Mỗi nhà một kiểu. Tỉ lệ dưới đây là mức tham khảo phổ biến theo kinh nghiệm gia đình, không phải tiêu chuẩn nào cả:

• Ngâm ít ngọt: 1 kg nhàu với khoảng 500 g đường phèn.
• Ngâm vừa: 1 kg nhàu với khoảng 700 g đường phèn.
• Ngâm đậm vị ngọt: 1 kg nhàu với 1 kg đường phèn.

Đường càng nhiều, mẻ ngâm càng ít hỏng vì đường giúp hạn chế vi sinh vật. Nhưng đường nhiều đồng nghĩa mỗi muỗng nước ngâm chứa nhiều đường hơn. Bạn nên cân nhắc giữa độ bền và lượng đường nạp vào cơ thể, nhất là khi gia đình có người cần kiểm soát đường.

1. Rửa trái nhàu dưới vòi nước sạch, chà nhẹ vỏ, để ráo hoàn toàn. Nước còn đọng là nguyên nhân hay gặp khiến mẻ ngâm bị mốc.
2. Cắt trái thành miếng dày khoảng 1–2 cm. Có người bỏ cuống và phần hư, bạn nên làm như vậy.
3. Xếp một lớp nhàu, rắc một lớp đường phèn, lặp lại cho đến khi gần đầy hũ. Chừa khoảng 1/4 hũ trống phía trên.
4. Phủ một lớp đường mỏng trên cùng để che mặt nhàu.
5. Đậy nắp, ghi ngày ngâm lên hũ, để nơi thoáng mát, tránh ánh nắng.
6. Vài ngày đầu, mở nắp ngắn để xả hơi, dùng đũa sạch đảo nhẹ cho đường tan đều.

Theo kinh nghiệm gia đình, mẻ ngâm thường để từ 2 đến 3 tháng cho đường tan hết và nước chuyển sang màu nâu vàng. Trong thời gian này, nhàu tự tiết nước và có thể lên men nhẹ, nên nắp hũ có thể phồng và có bọt khí.

Lên men nhẹ khác với hỏng. Bạn hãy kiểm tra hũ định kỳ theo danh sách sau.

• Có mốc trắng, xanh, đen hoặc lông tơ trên mặt hay thành hũ.
• Mùi chua gắt, hôi, mùi thối hoặc mùi lạ khác với mùi nhàu thông thường.
• Nước đục bất thường, nhớt, đổi màu đen hoặc có váng dày.
• Nắp phồng mạnh, bật nắp có tiếng xì lớn, nước trào ra.
• Đường không tan, nhàu nổi lên mặt và tiếp xúc không khí lâu ngày.

Nếu nghi ngờ mẻ ngâm đã hỏng, hãy bỏ hết và đừng nếm thử. Nước ngâm lên men còn có thể chứa một lượng cồn nhỏ, nên không dùng cho trẻ em, phụ nữ mang thai, người lái xe, người có bệnh gan hay đang dùng thuốc mà chưa hỏi bác sĩ.

Khi nước đã ra đủ, bạn có thể lọc lấy phần nước vào chai thủy tinh sạch và để ngăn mát tủ lạnh. Dùng muỗng sạch, khô để lấy nước, không dùng chung với đồ ăn khác. Không bảo quản kéo dài vô hạn: hãy xem mùi, màu trước mỗi lần dùng.

Cách pha thường gặp là lấy khoảng một muỗng canh nước ngâm pha với nước ấm hoặc nước lọc, uống sau bữa ăn. Hãy bắt đầu với lượng nhỏ để xem cơ thể phản ứng thế nào. Nhàu có thể gây khó chịu đường tiêu hóa ở một số người. Phần xác nhàu đã ngâm có thể dùng tráng miệng vừa phải, nhưng cũng chứa đường.

Không có số liệu chuẩn cho liều nhàu ngâm tại nhà, vì mỗi mẻ khác nhau về lượng nhàu, đường và độ lên men. Vì thế, hãy coi đây là đồ uống dùng ít chứ không phải để dùng nhiều.

Món này dùng nhiều đường phèn, nên mỗi lần uống bạn nạp thêm đường. Trung tâm Ung thư Memorial Sloan Kettering (Hoa Kỳ) lưu ý hàm lượng đường cao trong nước nhàu là điều người đang kiểm soát đường huyết cần cân nhắc. Nếu bạn hay người thân là người bị tiểu đường, hãy đọc bài người tiểu đường có nên uống nước cốt nhàu và hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Ngoài ra, trái nhàu chứa nhiều kali. Theo Trung tâm Quốc gia về Y học bổ sung và tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH), người bệnh thận hoặc cần hạn chế kali nên hỏi nhân viên y tế trước khi dùng nhàu. Bạn có thể xem thêm ở bài tác dụng phụ của nước cốt nhàu.

Sản phẩm từ nhàu không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Người có bệnh nền, đang dùng thuốc, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Tự ngâm cần thời gian, dụng cụ sạch và theo dõi liên tục. Nếu bạn muốn một lựa chọn tiện hơn, Nước Cốt Nhàu Nguyên Chất là nước cốt từ trái nhàu gai, đóng hộp 4 chai × 250ml, có thể uống trực tiếp hoặc pha với nước tùy khẩu vị. Hồ sơ công bố của sản phẩm này đang được chúng tôi bổ sung.

Bạn cũng có thể xem Nước Cốt Nhàu Thảo Mộc Tâm An, nước cốt nhàu ngâm ủ phối hợp 6 thảo mộc Việt, hộp 4 chai × 250ml, dành cho người trưởng thành. Chúng tôi chỉ nêu thông tin thành phần và quy cách, bạn nên đọc nhãn và hỏi bác sĩ khi có bệnh nền.

• Chọn nhàu chín, sạch, ráo nước hoàn toàn trước khi ngâm.
• Hũ thủy tinh được trụng nước sôi và để khô.
• Tỉ lệ nhàu và đường phèn chỉ là kinh nghiệm gia đình, không có chuẩn.
• Thấy mốc, mùi hôi hoặc nắp phồng mạnh thì bỏ cả mẻ.
• Món ngâm nhiều đường: người cần kiểm soát đường, bệnh thận và người đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ.